Reconstructie van de aanslag Utrecht en opsporing van de dader

Onderstaand is een reconstructie van de aanslag in Utrecht waar vier mensen werden gedood. Dit is op basis van feiten die bekend zijn op 22 maart.

Het OM verdenkt de 37-jarige verdachte voorlopig van 3 strafbare feiten: meervoudige moord c.q. doodslag met een terroristisch oogmerk, poging daartoe en bedreiging met een terroristisch oogmerk.

Reconstructie

Gökman Tanis slaapt vermoedelijk in een woning aan de Oudenoord 124 te Utrecht. In de ochtend verplaatst hij zich naar de wijk Kanaleneiland. De wijze waarop is nog onbekend (AD).

Schutter Gökman Tanis stapt waarschijnlijk bij halte 24 Oktoberplein in de sneltram richting Utrecht centrum. De halte ligt in de wijk Kanaleneiland waar familieleden en bekenden van hem wonen.  Het is dan 10:41. Hij kiest om in het achterste rijtuig in te stappen. Een paar seconden nadat de tram weer is gaan rijden trekt hij zijn wapen, een pistool met vermoedelijk een geluidsdemper.

Bovenstaande foto toont de situatie van het 24 oktoberplein. In het rode kader staat een trein bij de tramhalte waar Tanis vermoedelijk is ingestapt. De schietpartij vind plaats in de rechter tramwagon op de voorgrond.

Tanis schiet een aantal maal op willekeurige mensen. Mensen trekken in paniek aan de noodrem en de tram komt midden op het plein tot stilstand. Passagiers trappen de deuren open. Een gewonde vrouw valt uit de tram op straat. Tanis stapt uit de tram. Mensen die toevallig voorbij lopen en automobilisten proberen de vrouw weg te halen maar worden ook beschoten door Tanis. Ook mensen in auto’s worden lukraak beschoten. Getuigen stellen dat hij Allah Akbar riep. Drie inzittenden van de tram sterven door het schieten. Een aantal mensen binnen en buiten de tram raken gewond door kogels of door valpartijen vanwege de paniek.

RTV Utrecht geeft het verslag van een ooggetuige weer. Die zegt dat Tanis eerst een andere auto probeerde te bemachtigen dan de rode Clio. Hij beschoot de bestuurder, maar die wist ondanks zijn verwondingen te ontkomen met de sleutels van zijn auto.

Tanis schiet op de auto van een 74-jarige man. Hij raakt hierbij levensgevaarlijk gewond. Op 29 maart overlijdt hij in het in het ziekenhuis aan zijn verwondingen.

Op enig moment loopt Tanis naar de rode Renault Clio van de 54-jarige Frans Hoogendijk. Hij stond voor het stoplicht vlak waar de tram tot stilstand was gekomen te wachten. Dat is op de Beneluxlaan voorgesorteerd op de linkerrijstrook richting de A2. Toen hij mensen in paniek uit de tram zag vluchten verliet hij zijn auto en rende weg. De motor bleef draaien met sleutels nog in het contact. En de mobiele telefoon laat Hoogendijk ook achter in de auto.

Intussen is 112 massaal gebeld en komen politieagenten op de meldingen af. Agenten op de Marco Pololaan, op een kilometer afstand van het 24 Oktoberplein, zien een gewonde vrouw in een auto. Daardoor ontstaat de indruk dat er meerdere incidenten zijn in de stad. Achteraf bleek de gewonde vrouw door omstanders van het 24 Oktoberplein naar de Marco Pololaan te zijn verplaatst.

Naast meldingen van de schietpartij krijgt de meldkamer ook een melding binnen dat iemand op een livestream van Facebook heeft gezegd ‘Ik heb niks meer te verliezen, ik ga naar de moskee’. Dat was een extra indicatie voor de politie dat er een aanslag werd gepleegd. Achteraf bleek de livestream van een verward persoon in het noorden van Nederland te zijn en had het niets met het incident in Utrecht te maken (AD)

Tanis stapt in. Hij rijdt op de tram die deels de rijbaan blokkeert en gaat rechtdoor de Pijperlaan in (AD). Vervolgens rijdt hij de gestolen Clio naar de Tichelaarslaan in Utrecht. Een rit van ongeveer 10 minuten. Naar schatting komt hij daar rond 11 uur aan. De politie heeft op 21 maart nog geen goed beeld van de route en vraagt het publiek om camerabeelden om zodoende een reconstructie te kunnen maken van de route.

Intussen heeft de politie opgeschakeld. Er wordt een crisisteam ingeschakeld dat vrijwel direct op de ‘rode knop’ drukt. Hierdoor worden alle politiekorpsen in Nederland gealarmeerd en start een manhunt. De politie zet alles op alles om de dader van de aanslag te pakken te krijgen.

Tanis is intusssen aangekomen in de Tichelaarslaan en parkeert de auto in de straat, laat de motor draaien en laat een brief in de auto achter. De brief is geschreven in een buitenlandse taal beschrijft Tanis niet alleen in naam van Allah te hebben gehandeld maar groet hij ook zijn ’moslimbroeders. Onbekend is of hij de brief al voor de aanslag schreef. Onderaan de brief staat in vet gedrukt ‘Allah’. Een buurtbewoonster ziet even later de Clio met draaiende motor geparkeerd staan. Ze let er verder niet op en verplaatst zich richting het 24 Oktoberplein. Daar hoort ze van een agent dat de politie op zoek is naar een rode Clio. Ze vertelt haar verhaal en om 12:40 arriveert de politie in de Tichelaarslaan.

De politie zet speurhonden in om de schutter op die manier te kunnen traceren. Bij een woning op de Laan van Engelswier in de wijk Ondiep, dicht bij de plek waar de Clio zojuist is aangetroffen,  slaat een hond aan. De 27-jarige M. die net uit de portiek komt lopen wordt door iemand van het arrestatieteam aangesproken. M. wordt dan niet aangehouden. Later wordt hij echter gebeld door iemand van het arrestatieteam met verzoek om terug te komen naar de Laan van Engelswier. Daar wordt hij aangehouden, net als  zijn jongere broer (23). De volgende dag worden ze vrijgelaten, zo schrijft het AD.

Intussen heeft de politie door de gesprekken met ooggetuigen ook een goed signalement van de schutter. Ze vraagt de beelden op die gemaakt zijn door de beveiligingscamera’s in de tram. De politie is met gezichtsherkenning software CATCH in staat om snel de beelden van de tram te vergelijken met een database van veroordeelde criminelen. Tanis komt daar vanwege eerdere veroordelingen in voor. Ook worden de beelden gedeeld onder Utrechtse politiemensen. Enkelen herkenden de schutter meteen.

Hoogendiijk, de eigenaar van de gestolen Clio, laat de politie weten dat zijn telefoon nog in de auto ligt. Op basis van GSM-informatie en tips van buurtbewoners komt de politie achter de plek waar de auto is achtergelaten.

Een oud telefoonnummer van Tanis leidt tot niets. Vervolgens verzoekt  de politie de Nederlandse banken om te controleren of Tanis bij een van hen een bankrekening heeft. Een van de banken geeft aan dat Tanis daar inderdaad een betaalrekening heeft. De bank wordt door de politie verzocht om deze bankrekening constant te monitoren.

Intussen doorzoeken speciale arrestatieteams de woning van Gokmen Tanis vlak in de buurt van de plek waar de schietpartij plaatsvond. Ook valt de politie de woning van zijn broer Bilal (Ferdi) in de Utrechtse wijk Transwijk binnen. Ook de deuren van woningen van de moeder  aan de De Gasperilaan en de woning van zijn broer Mustafa in Nieuwegein zijn door de politie ingetrapt. De broer wordt bij het ROC Midden Nederland in Nieuwegein aangehouden voor verhoor. Hij volgt daar een studie. Mustafa is later weer huiswaarts gestuurd omdat hij niets met de zaak te maken had. In totaal werden op veertien plekken invallen gedaan.

Tanis is dan al aangekomen in de woning op de Oudenoord 144 in Utrecht . Vanaf de Tichelaarslaan is het maar een paar minuten lopen naar de woning. In de woning maakt hij gebruik van een geleende mobiele telefoon om te internetbankieren. Onduidelijk is of er anderen in de woning aanwezig waren.

De Noorse media schrijft op basis van gesprekken met buurtbewoners dat een vroegere klasgenoot van de basisschool en vriend van Tanis in de woning woonde. Deze zou de mobiele telefoon aan Tanis hebben geleend.

Iemand die in hetzelfde pand woont maar een andere portiek gebruikt zegt tegen AD

Ik zag weleens de kale buurman rokend uit het raam hangen van het appartement waar Tanis nu is opgepakt. Dat is niet pluis, dacht ik. Er kwam ook veel twijfelachtig bezoek.’

De bank merkt de betaling op en verstrekt gegevens over het IP-adres waarmee de mobiele telefoon contact heeft gelegd aan de politie.

De politie vraagt vervolgens via een spoedprocedure bij de telecomprovider de mobiele telefoongegevens op waarmee de betaling is uitgevoerd. Op basis van het abonnement van het 06 nummer en het uitpeilen van de telefoon komt de politie uit op de woning aan de Oudenoord. Rond 18:15 valt een arrestatieteam de woning binnen en arresteert Tanis. Hij is dan nog in het bezit van zijn wapen. Onduidelijk is of de kale man waarover de buurtbewoonster spreekt ook aanwezig was tijdens de arrestatie. Hij was in ieder geval niet gearresteerd volgens de buurtbewoonster.

Op 19 maart arresteert de politie een 40-jarige man in de wijk Transwijk te Utrecht in verband met betrokkenheid bij de schietpartij. OM en politie doen geen verdere mededelingen over de rol van de man.

Een bron laat weten dat het zou gaan om de man die woonde in de woning op de Oudenoord waar Tanis op maandag werd gearresteerd. Het gaat om een kale man van Turkse afkomst. Dat zou dan de jeugdvriend van Tanis zijn waar buurtbewoners over spraken.

Op 21 maart publiceert het OM een persbericht.

Daarin schrijft het over de rol van de 40-jarige verdachte:

Wat betreft de op dinsdagmiddag aangehouden 40-jarige verdachte wordt nog onderzocht of hij mogelijk een ondersteunende rol, buiten het schietincident om, heeft gehad.

Over het mogelijk motief van de schutter schrijft het OM:

Het onderzoek heeft inmiddels ook aanwijzingen opgeleverd dat de verdachte tijdens het schietincident geen hulp van andere personen heeft gehad. Verder wordt onderzocht of verdachte heeft gehandeld vanuit enkel een terroristisch motief, of dat zijn handelen voortkwam vanuit persoonlijke problematiek in combinatie met een geradicaliseerd gedachtengoed.

Volgens het OM kan er verwarring ontstaan tussen de termen oogmerk en motief.Het oogmerk zegt iets over het door de dader gewilde doel of gevolg van een strafbaar feit, terwijl het motief een verklaring geeft over de beweegredenen om een strafbaar feit te plegen.

Op vrijdagochtend wordt de man vrijgelaten. Hij werd aangehouden omdat in zijn woning Gokmen Tanis is aangehouden. Er is diepgaand onderzocht of de man enige betrokkenheid heeft gehad bij het schietincident of dat hij daarbij op enige wijze behulpzaam is geweest. Daar is geen bewijs voor gevonden en de 40-jarige is dan ook geen verdachte meer.

Hulp

De politie onderzoekt nog of Tanis hulp heeft gekregen van anderen. Eerder werden twee broers gearresteerd. Deze zijn op 19 maart weer heengezonden omdat niet kon worden aangetoond dat zij een rol hadden in de schietpartij. Op 19 maart is een nieuwe verdachte in zijn woning te Utrecht aangehouden. De 40-jarige man wordt verdacht van betrokkenheid bij de schietpartij. Het OM wil zijn mogelijke rol niet toelichten.

 

Oudenoord

Opvallend aan de woning waar Tanis is gearresteerd is het feit dat op 10 september 2018 in de woning ernaast een verwarde man is neergeschoten door de politie. De man bedreigde de politie met een mes en werd vervolgens in zijn been geschoten. Het ging om een 37-jarige man maar niet om Tanis.

Achtergrond

De NOS deed uitgebreid onderzoek naar de achtergrond van Tanis. Hij woonde tot twee jaar geleden af en toe bij zijn moeder. Daarna verhuisde hij naar Overvecht, waar de politie maandag nog voor zijn aanhouding een inval deed.

Gokmen Tanis heeft een lang strafblad. Hij is druggebruiker en geeft vrouwen drugs in ruil voor seks. Vrijwel iedereen die door de media wordt gevraagd naar de achtergrond van Tanis geeft aan dat hij knettergek is. In het AD staat het onderstaande:

Recent nog, in een koffiewinkel van Starbucks in het centrum van Utrecht ging hij volgens een bekende ‘finaal uit zijn stekker omdat hij een pen niet wilde teruggeven’. ,,Hij was echt knettergek en gebruikte te veel drugs. Dan ging hij door het lint.

Geld voor zijn verslaving verdiende hij door dure fietsen te stelen, deze op te knappen en weer door te verkopen. Hij leende ook geld maar gaf dat niet altijd terug.

Vrijwel iedereen die hem kent zegt dat Gokmen Tanis aggresief kan zijn en dat je beter uit zijn buurt kan blijven. Hij wordt nooit gezien met een vrouw.

Twee broers van Gokmen zouden banden hebben met Duitse Kalifaatstaat-jihadisten, aldus de Telegraaf. De iman van de locale moskee, Ali Cepi, zegt tegen het Franse AFP dat hij Gokmen Tanis daar nooit zag. Bekenden van Gokmen Tanis zeggen dat hij soms in traditionele kledij liep, bijvoorbeeld tijdens de Ramandan, maar ernaar veel dronk en drugs gebruikte.

Journalisten van de NOS deden een aantal dagen onderzoek in de buurt waar Tanis woonde. Hij wordt omschreven als een loner, iemand zonder vrienden. Er zijn geen aanwijzingen voor een terroristische daad. Wel is hij een crackverslaafde. Hij kickt af en heeft dan weer contact met zijn broers en gedraagt zich als een vrome moslim. Als hij weer begint met drugsgebruik gaat het weer helemaal fout. Onderstaande foto’s tonen Gokmen Tanisen zijn screenshots van het 20:00 NOS Journaal van 21 maart.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s